นางสาวญาณี ศรีมณี รองอธิบดีกรมการค้าภายใน เปิดเผยว่า กรมการค้าภายใน กระทรวงพาณิชย์ ได้มอบหมายเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และแม่ฮ่องสอน เพื่อจัดประชุมชี้แจง สร้างการรับรู้ และประชาสัมพันธ์แนวทาง “การเชื่อมโยงการรับซื้อผลผลิตจากเกษตรกร และการจำหน่ายวัสดุเหลือใช้จากการเพาะปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ในพื้นที่ปลอดการเผา” เมื่อวันที่ 19–20 มีนาคม 2569 ณ สหกรณ์การเกษตรขุนยวม จำกัด อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน และสหกรณ์การเกษตรแม่แจ่ม จำกัด อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อขับเคลื่อนนโยบายแก้ไขปัญหาฝุ่นละออง PM2.5 และส่งเสริมการเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจของภาคการเกษตร

การดำเนินงานดังกล่าวเป็นไปตามมติคณะกรรมการนโยบายและบริหารจัดการข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (นบขพ.) เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2568 ซึ่งเห็นชอบแนวทางการส่งเสริมและผลักดันการใช้วัสดุเหลือใช้จากการเพาะปลูกเพื่อเพิ่มมูลค่า ลดการเผาเศษวัสดุทางการเกษตร โดยมอบหมายหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ กรมการค้าภายใน กรมส่งเสริมการเกษตร และกรมส่งเสริมสหกรณ์ ร่วมดำเนินการอย่างบูรณาการ

ทั้งนี้ จากการประชุมพบว่า ความต้องการใช้ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ภายในประเทศมีปริมาณสูงประมาณ 9.26 ล้านตันต่อปี ขณะที่ผลผลิตในประเทศยังไม่เพียงพอ ส่งผลให้ข้าวโพดที่มีคุณภาพและผลิตในระบบปลอดการเผามีตลาดรองรับอย่างต่อเนื่อง โดยผู้ประกอบการและโรงงานอาหารสัตว์ยืนยันความพร้อมในการรับซื้อ หากผลผลิตเป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนด อาทิ ความชื้นไม่เกินร้อยละ 14.5 มีความสะอาด และปราศจากเชื้อราเกินเกณฑ์

ในส่วนของการเชื่อมโยงตลาด อย่างในครั้งนี้สหกรณ์ผู้เลี้ยงไก่ไข่เชียงใหม่–ลำพูน จำกัด มีความต้องการใช้ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ประมาณ 700–800 ตันต่อเดือน หรือราว 9,000 ตันต่อปี โดยเน้นการรับซื้อจากเครือข่ายสหกรณ์ในพื้นที่ภาคเหนือ เช่น อำเภอแม่แจ่ม เวียงป่าเป้า แม่ลาน้อย และวังชิ้น ควบคู่กับการกระจายสินค้าไข่ไก่กลับสู่ชุมชน เพื่อสร้างระบบเศรษฐกิจฐานรากที่พึ่งพาอาศัยกันอย่างยั่งยืน

นอกจากนี้ สมาคมผู้ผลิตอาหารสัตว์ไทยได้ให้ความสำคัญกับมาตรฐานการผลิตตามหลักเกณฑ์ GAP (ปลอดการเผา) และระบบตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) ซึ่งเป็นเงื่อนไขสำคัญของตลาดโลก โดยเฉพาะมาตรการด้านสิ่งแวดล้อม เช่น กฎระเบียบ EUDR และกฎหมายอากาศสะอาด ที่กำหนดให้สินค้าต้องมาจากแหล่งผลิตที่ไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม มิฉะนั้นอาจถูกกีดกันทางการค้าหรือเผชิญภาระภาษีคาร์บอน

อีกทั้ง ยังมีการส่งเสริมการนำวัสดุเหลือใช้จากการเพาะปลูกข้าวโพด อาทิ ซัง เปลือก และต้น ไปใช้ประโยชน์เพื่อเพิ่มมูลค่า เช่น การผลิตทรายแมวออร์แกนิก กระดาษชีวภาพ ผลิตภัณฑ์แฟชั่น วัสดุเพาะเห็ด อาหารสัตว์อัดก้อน และเชื้อเพลิงชีวมวล ซึ่งสามารถสร้างรายได้เสริมให้เกษตรกร และลดปัญหาการเผาในพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

รองอธิบดีกรมการค้าภายใน กล่าวเพิ่มเติมว่า กรมการค้าภายในได้เน้นย้ำให้ผู้ประกอบการรับซื้อใช้เครื่องวัดความชื้นที่ได้มาตรฐานตามประกาศกระทรวงพาณิชย์ โดยต้องเป็นเครื่องมือที่ผ่านการรับรองและแสดงผลอย่างโปร่งใส เพื่อป้องกันการเอารัดเอาเปรียบเกษตรกร และสร้างความเป็นธรรมในการซื้อขาย

ทั้งนี้ กรมการค้าภายในขอความร่วมมือเกษตรกรตรวจสอบมาตรฐานเครื่องมือรับซื้อ และหากไม่ได้รับความเป็นธรรม สามารถร้องเรียนได้ที่สายด่วน 1569 หรือสำนักงานพาณิชย์จังหวัดทั่วประเทศ